Áhrif EES-samningsins á orkukerfið
Breytingar sem gerðar hafa verið á íslenska orkugeiranum vegna EES-aðildar Íslands fela m.a. í sér að skilin hafa verið að framleiðsla og dreifing orku. Það hefur orðið til þess að stofa hefur þurft ný fyrirtæki sem eru nýir milliliðir milli orkuframleiðandans og orkukaupandans. Það hefur valdið hærra raforkuverði til neytenda. Íslenska orkukerfið er lítið bæði að framleiðslugetu og landdreifingu og hagkvæmast að hafa framleiðslu og dreifingu undir sömu stjórn og á sömu hendi. Notendasvæði fyrirtækjanna eru að miklu leyti bundin við nágrannasvæði virkjana þeirra en það er og verður hagkvæmasta fyrirkomulagið, gamalt og gróið í íslenskum orkubúskap og hefur gefist svo vel að íslenska orkukerfið var eitt það hagkvæmasta á heimsvísu fyrir daga EES.
Umhverfislöggjöf EES hefur reynst mjög kostnaðaraukandi og flókin, margir aðilar sem fá koma að verkefnunum og hefur það bæði tafið uppbyggingarverkefni og fælt fjárfesta frá. Vegna EES-samningsins hafa núverandi stjórnvöld einnig ákveðið að setja orkufrekan iðnað hérlendis undir losunarheimildakerfi ESB fyrir koltvísýring. Það mun valda skertri samkeppnisstöðu miðað við nálægustu samkeppnislöndin, sérstaklega Norður-Ameríku en þarlendis hafa stjórnvöld ekki og munu væntanlega ekki innleiða losunarheimildakerfi á sinn iðnað. Vegna EES-samningsins varð Ísland að heimila fjárfestingar aðila í ESB, skúffufyrirtækja og annarra, í orkufyrirtækjunum hér. Það var einnig regluverk EES-samningsins sem kom í veg fyrir að Orkuveita Reykjavíkur, sem er almannafyrirtæki, gæti áfram átt hlut í HS sem komst síðan í hendur fjarlægra fjármagnseigenda. Staðan er því þannig nú að aðilar í ESB, hvort sem er skúffufyrirtæki eða ekki, hafa fullan rétt á að kaupa og eiga íslensk orkufyrirtæki, s.s. Hitaveitu Suðurnesja, meðan EES-samningurinn er í gildi.
